Emocje w życiu dziecka.

Każdy człowiek w życiu doświadcza szerokiego wachlarzu emocji – od radości i ekscytacji po złość i frustrację. Dorośli często mają problem z prawidłowym rozpoznaniem ich. A jak wygląda to u dzieci, szczególnie w kontekście przygody ze sportem?

Emocje w życiu dziecka.

Wymagania i oczekiwania dorosłych względem dzieci często wywołują burzliwe emocje. Większość sprzeciwów budzi gniew, czasem większe frustracje. Dotyczy to obu stron. Najbardziej pożądana sytuacja to taka, w której dziecko jest po prostu posłuszne.

Okazuje się, że silne, negatywne emocje u dziecka często interpretowane są jako niepożądane. Dziecko nie rozumie swojego stanu emocjonalnego, a opiekunowie czasami nie potrafią ich udźwignąć.

Silne emocje występują także w sporcie. Pierwsze zawody sportowe, pierwsza rywalizacja, pierwsze porażki, ale także sukcesy, dobra zabawa, nawiązywane przyjaźnie – od tego się zaczyna.

Emocje małego sportowca.

Wszystko, co doświadczane po raz pierwszy, wywołuje silne emocje. Nie zawsze są one przyjemne i łatwe do zaakceptowania. W sporcie, gdy pojawia się rywalizacja, tych emocji jest bardzo dużo. Dziecko chce wygranych, dobrych wyników i wykonań nie tylko dla siebie, ale także dla innych, ważnych osób.

Potrzeba aprobaty jest tak silna, że może wywoływać dodatkowy stres. Bo co będzie, jeśli się nie uda, czy wtedy zawiedzie rodziców i trenera? Czy będą rozczarowani? A co z kolegami? Straci pozycję w grupie rówieśniczej?

A co, jeśli otoczenie dziecka faktycznie jest nastawione wyłącznie na jego sukcesy w sporcie? Duże oczekiwania wywołują presję. Nie ma w nich miejsca na niepowodzenie, porażkę, słabość, gorszy dzień. Nie ma miejsca na zrozumienie. A tym samym nie ma miejsca na wsparcie.

Gdy wokół bycia w sporcie dziecka jest wyłącznie dużo napięcia i lęku, przestaje mu to sprawiać radość. Spada jego samoocena, ma problemy z koncentracją uwagi a konsekwencją tego są słabsze wyniki i często chęć rezygnacji z uprawiania sportu.

Kiedy pojawiają się największe emocje?

Sam start w zawodach, czy meczu, to przeżycie. Stan napięcia, który towarzyszy młodym (i nie tylko młodym) zawodnikom, jest często dezorganizujący. W czasie ich trwania również mogą doświadczyć sytuacji, które wywołają napięcie: źle przyjęta piłka, upadek przed metą, źle przekazana pałeczka w sztafecie, itp.

Ale są też okoliczności, na które nie mają wpływu, a które także mogą wywoływać trudne uczucia: niesprawiedliwa decyzja sędziego, gwizdy publiczności, zła pogoda. Nieprzyjemne uczucia, z którymi zetknęło się dziecko, stają się bagażem emocjonalnym. Mimo tego, że mija długi czas od ich doświadczenia, mogą na równie długo zagościć w przeżywaniu i odtwarzaniu ich na nowo w podobnych sytuacjach.

Drodzy rodzice. Rozmawiajcie ze swoimi dziećmi o uczuciach. Zwyczajnie, na co dzień, ale także po zakończonych zawodach, czy meczu. Nie pozwólcie, by Wasze dziecko tłumiło lub samotnie przeżywało to, czego doświadczyło. Szczególnie, jeśli zmaga się z trudnymi uczuciami złości.

Ważne jest, by dziecko nauczyło się rozumieć emocje, które się pojawiają, nazwać je i wyrazić. Pokażcie, że akceptujecie jego przeżywanie, także trudnych emocji. Łatwiej towarzyszyć dzieciom, gdy widzi się ich radość i szczęście. Bycie przy zezłoszczonym i sfrustrowanym dziecku to wyzwanie. Wymaga dużej cierpliwości, ale także łagodności i uwagi.

Jak pomóc dziecku w pracy nad emocjami?

Wypytaj o wszystkie szczegóły meczu, czy zawodów. Z czego dziecko jest zadowolone, które momenty uważa za udane, cenne. Które je zezłościły lub którym nie chce poświęcić uwagi ze względu na bycie niezadowolonym, bo wywołały trudne uczucia. Właśnie te chwile powinny być dłużej omówione.

Droga do mistrzostwa, to doświadczanie wielu trudności i porażek. Dzięki nim można się stale doskonalić. Pokonywanie trudności to ciągłe wyzwania. Szukanie nowych rozwiązań i ścieżek, by wyeliminować popełniane błędy.

Lepiej jest znać wszystkie obszary swojej słabości, by w chwili stresu, móc nad nimi zapanować, by nie rozproszyły w najmniej oczekiwanym momencie. Warto swoją postawą pokazać dziecku taki sposób myślenia, który pomoże mu czerpać radość z pokonywanych trudności.

Jak pomóc dziecku zrozumieć emocje?

Możesz także pomóc dziecku w rozumieniu jego stanu emocjonalnego tym, że sam opiszesz całą sytuację. Pokażesz w ten sposób, jak dziecko może ją przeżywać, okażesz swoje zrozumienie i akceptację dla niego. Np. „Ta sytuacja była bardzo trudna. Mogła wywołać dużo złości. Ty też teraz możesz być zły. Na Twoim miejscu, w takich okolicznościach, chciałoby mi się krzyczeć lub płakać”.

Pokazujesz też, że okazywanie i wyrażanie emocji jest czymś normalnym, naturalnym, że nie trzeba się tego wstydzić. Zachęcasz dziecko, by nie tłumiło swoich uczuć, ale konstruktywnie uczyło się nimi zająć. Gdy dziecko będzie wiedziało, że wspierasz je, gdy przeżywa trudne uczucia, nie będzie czuło się oceniane. Pomoże mu to w bezpiecznych warunkach poznawać siebie i stawiać czoła nowym wyzwaniom.

Emocje mają swoją intensywność. Najmocniejsze na początku, wraz z czasem słabną by wreszcie – dobrze przepracowane – wygasnąć. Zrozumienie tej dynamiki może być pomocne dziecku w tym, że doświadczane uczucia nie będą budziły lęku, bo można sobie z nimi poradzić w każdej sytuacji. Nie ma sytuacji bez wyjścia, trzeba tylko znaleźć rozwiązanie.

Wnioski?

Nie da się ochronić dzieci przed ich własnymi uczuciami. A w każdym razie – nie warto tego robić, by nie zaburzyć ich rozwoju emocjonalnego. Zetknięcie z trudnościami kształtuje charakter, uczy zaradności i niepoddawania się w trudnych chwilach.

Wspieraj. Po prostu bądź. Czasem nie potrzeba słów, by przynieść dziecku ulgę. Przytul, pogłaszcz. Towarzysz mu w jego emocjonalnym życiu. Kochaj.

Pozdrawiamy,

Paweł Habrat i Aleksandra Pogorzelska.


Wiemy, że jako rodzic chcesz, aby Twoje dziecko było szczęśliwe. Jednak wiele razy widziałaś już łzy, które pokazywały Ci, jak trudno jest Twojemu dziecku radzić sobie z niektórymi emocjami. Wielu rodziców nie wie co powiedzieć dziecku w takiej sytuacji.

Jeżeli chciałabyś się tego nauczyć, możesz zapisać się na nasz kurs online 6 Zasad Wspierającego Rodzica. Kurs ten przygotowaliśmy z myślą o wszystkich najtrudniejszych wyzwaniach, przed którymi stoi każdy rodzic. Pokazujemy w nim jak możesz pomóc swojemu dziecku radzić sobie z emocjami.

Sprawdź już teraz, czego możesz dowiedzieć się z naszego kursu. Wystarczy, że klikniesz TU.